اگزما (Eczema): همه چیز درباره بیماری پوستی و روش‌های درمان

اگزما یا درماتیت، یک اختلال التهابی مزمن پوستی است که باعث خارش، خشکی، قرمزی، و گاهی ترک‌خوردگی و تاول در پوست می‌شود. این بیماری بسیار شایع است و می‌تواند در هر سنی ظاهر شود، اما اغلب در نوزادان و کودکان دیده می‌شود. اگرچه اگزما واگیردار نیست، اما می‌تواند کیفیت زندگی فرد را به‌طور جدی تحت تأثیر قرار دهد.

اگزما چیست؟

اگزما به گروهی از بیماری‌های پوستی گفته می‌شود که با التهاب و تحریک پوست همراه‌اند. مهم‌ترین ویژگی مشترک همه انواع اگزما، خارش شدید و مزمن است. پوست مبتلا ممکن است خشک، ترک‌خورده، قرمز، یا پوسته‌پوسته شود و در موارد شدیدتر، زخم‌های باز یا ترشح نیز ایجاد شود.

انواع رایج اگزما

1. اگزمای آتوپیک (Atopic Dermatitis)

شایع‌ترین نوع اگزما است و اغلب در خانواده‌هایی با سابقه آلرژی، آسم یا تب یونجه دیده می‌شود. این نوع اگزما مزمن بوده و معمولاً در دوران کودکی شروع می‌شود.

2. درماتیت تماسی (Contact Dermatitis)

در اثر تماس مستقیم پوست با ماده‌ای تحریک‌کننده یا آلرژن ایجاد می‌شود. این نوع اگزما ممکن است در اثر استفاده از مواد شوینده، عطرها، نیکل، یا حتی برخی لوازم آرایشی بروز کند.

3. اگزمای سبورئیک (Seborrheic Dermatitis)

نوعی اگزما که اغلب در پوست سر، پشت گوش‌ها، اطراف بینی و ابروها دیده می‌شود. این اگزما معمولاً با شوره‌ی شدید همراه است.

4. اگزمای دیس‌هیدروتیک (Dyshidrotic Eczema)

با ایجاد تاول‌های کوچک و خارش‌دار روی انگشتان، کف دست و پا مشخص می‌شود. استرس و تعریق زیاد می‌تواند آن را تشدید کند.

علل بروز اگزما

علت دقیق اگزما هنوز به طور کامل مشخص نشده، اما چندین عامل در بروز و تشدید آن نقش دارند:

 • ژنتیک: داشتن سابقه خانوادگی اگزما یا آلرژی

 • سیستم ایمنی بیش‌فعال: پاسخ غیرعادی بدن به محرک‌های خارجی

 • محرک‌های محیطی: مواد شوینده، گرد و غبار، گرما یا سرما، لباس‌های زبر

 • استرس و اضطراب

 • خشکی بیش‌ازحد پوست

علائم اگزما

علائم اگزما بسته به نوع و شدت بیماری متفاوت است، اما رایج‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

 • خارش شدید و مزمن

 • خشکی و ترک‌خوردگی پوست

 • قرمزی و التهاب

 • پوسته‌پوسته شدن

 • تاول‌های کوچک (در نوع دیس‌هیدروتیک)

 • ترشح یا زخم‌های باز در موارد شدید

راه‌های تشخیص اگزما

تشخیص اگزما معمولاً بر اساس معاینه بالینی و بررسی سابقه‌ی خانوادگی انجام می‌شود. در برخی موارد، پزشک ممکن است آزمایش آلرژی یا نمونه‌برداری پوستی (بیوپسی) برای رد سایر بیماری‌ها تجویز کند.

روش‌های درمان و کنترل اگزما

1. مرطوب‌سازی منظم پوست

استفاده از کرم‌ها و پمادهای مرطوب‌کننده فاقد عطر، مانند کره بدن، می‌تواند مانع خشکی پوست شده و از عود اگزما جلوگیری کند.

2. داروهای موضعی

پزشک ممکن است کرم‌های حاوی کورتون یا داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی را تجویز کند تا التهاب و خارش کاهش یابد.

3. آنتی‌هیستامین‌ها

در مواردی که خارش بسیار شدید است، مصرف آنتی‌هیستامین‌ها می‌تواند مفید باشد.

4. پرهیز از عوامل تحریک‌کننده

شناسایی و اجتناب از مواد تحریک‌کننده مانند صابون‌های قوی، پودر لباسشویی یا پارچه‌های مصنوعی، بسیار مهم است.

5. مدیریت استرس

استرس روانی یکی از عوامل اصلی تشدید اگزماست. تکنیک‌هایی مانند یوگا، مدیتیشن و خواب کافی می‌تواند در بهبود وضعیت مؤثر باشد.

درمان‌های خانگی و مکمل

 • استفاده از روغن نارگیل برای نرم‌کردن پوست

 • حمام‌های جو دوسر برای تسکین خارش

 • کمپرس سرد برای کاهش التهاب

 • نوشیدن آب کافی و مصرف غذاهای ضدالتهاب

پیشگیری از عود اگزما

 • استفاده از شوینده‌های ملایم و بدون عطر

 • پوشیدن لباس‌های نخی و آزاد

 • مرطوب کردن پوست بلافاصله پس از حمام

 • اجتناب از دوش آب داغ و طولانی

 • بررسی ترکیبات محصولات آرایشی و بهداشتی

اگزما در کودکان

اگزما در نوزادان و کودکان بسیار رایج است. والدین باید از لباس‌های پنبه‌ای، شوینده‌های مخصوص کودک و مرطوب‌کننده‌های ملایم استفاده کنند. خشکی پوست کودکان باید به‌طور مداوم کنترل شود.

نتیجه‌گیری

اگزما یک بیماری پوستی شایع اما قابل کنترل است. اگرچه درمان قطعی ندارد، اما با شناخت علل، پرهیز از محرک‌ها و رعایت مراقبت‌های پوستی روزانه، می‌توان از شدت و تعداد دفعات عود آن کاست. در نهایت، برای درمان مؤثر اگزما، همکاری با پزشک متخصص پوست و توجه به سبک زندگی و محصولات مصرفی ضروری است.